เวลาเลือกซื้อปุ๋ย คุณอาจเห็นตัวเลขอย่าง 15-15-15, 46-0-0 หรือ 13-13-21 บนหน้าถุง ตัวเลขทั้งสามบอกปริมาณธาตุอาหารที่รับรองตามลำดับ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม เมื่ออ่านเป็นแล้ว คุณจะรู้ว่าปุ๋ยแต่ละสูตรให้อะไรกับผักในกระถางหรือกระบะของคุณ
ตัวเลข N-P-K แต่ละตำแหน่งบอกอะไร?
| ตำแหน่ง | ธาตุอาหาร | ตัวเลขบนฉลาก | บทบาทต่อพืช |
|---|---|---|---|
| ตัวแรก | ไนโตรเจน (N) | ร้อยละของไนโตรเจนทั้งหมด | ช่วยสร้างคลอโรฟิลล์และส่งเสริมการเจริญของใบและลำต้น |
| ตัวกลาง | ฟอสฟอรัส (P) | ร้อยละของฟอสเฟตที่เป็นประโยชน์ คิดเทียบเป็น P2O5 | เกี่ยวข้องกับการถ่ายโอนพลังงานและการเจริญของราก |
| ตัวท้าย | โพแทสเซียม (K) | ร้อยละของโพแทชที่ละลายน้ำ คิดเทียบเป็น K2O | ช่วยควบคุมสมดุลน้ำและเกี่ยวข้องกับการลำเลียงน้ำตาลในพืช |
ตัวเลขทั้งสามเป็นร้อยละโดยน้ำหนัก เช่น ปุ๋ย 15-15-15 น้ำหนัก 1 กิโลกรัม ให้ไนโตรเจน 150 กรัม ฟอสเฟตที่เป็นประโยชน์ คิดเทียบเป็น P2O5 150 กรัม และโพแทชที่ละลายน้ำ คิดเทียบเป็น K2O 150 กรัม ปริมาณเหล่านี้ช่วยให้คุณเปรียบเทียบปุ๋ยแต่ละสูตรเมื่อใช้ที่น้ำหนักเท่ากัน
อ่านสูตรปุ๋ยจากตัวอย่างที่พบได้บ่อย
- 15-15-15 — สูตรเสมอ
- ตัวเลขทั้งสามเท่ากัน เหมาะพิจารณาเมื่อดินหรือวัสดุปลูกต้องการธาตุอาหาร ทั้งสามในสัดส่วนนี้ ถ้าดินมีฟอสฟอรัสเพียงพออยู่แล้ว การใช้สูตรเสมอซ้ำทุกครั้งอาจเติมฟอสฟอรัสเกินความต้องการ
- 46-0-0 — ยูเรียสำหรับเติมไนโตรเจน
- ปุ๋ย 100 กรัมให้ไนโตรเจน 46 กรัม ส่วนตัวเลขฟอสเฟตและโพแทช ที่รับรองบนฉลากเป็นศูนย์ หากปลูกผักบุ้งในกระบะและมีแต่ยูเรีย สูตรนี้ใช้เติมไนโตรเจนได้เมื่อจำเป็น โดยผักยังต้องได้รับฟอสฟอรัส และโพแทสเซียมจากวัสดุปลูกหรือปุ๋ยชนิดอื่น
- 13-13-21 — สูตรที่มีตัวเลขโพแทชสูงกว่าอีกสองตัว
- เป็นหนึ่งในสูตรที่พิจารณาได้เมื่อผักกินผล เช่น แตงกวาหรือมะเขือเทศ ต้องการโพแทสเซียมเพิ่ม ควรดูว่าดินได้รับโพแทสเซียมมาเท่าไรแล้ว และยังต้องเติมไนโตรเจนกับฟอสฟอรัสพร้อมกันหรือไม่
เลือกสูตรให้เหมาะกับผักในกระบะ
- ดูชนิดผักและระยะปลูก ผักกินใบอย่างผักบุ้งและคะน้าต้องการไนโตรเจนเพื่อสร้างใบ ส่วนผักกินผลอย่างแตงกวาและมะเขือเทศยังต้องการธาตุอาหารหลายชนิด ทั้งช่วงสร้างต้นและช่วงติดผล
- ดูว่าดินได้รับอะไรไปแล้ว หากใช้ดินผสมสำเร็จหรือเพิ่งคลุกปุ๋ยลงในกระบะ ให้ตรวจฉลากหรือทบทวนสิ่งที่ใส่ไปก่อนเลือกสูตรสำหรับเติม หากมีผลตรวจดิน ให้ใช้ผลนั้นช่วยตัดสินใจ
- อ่านอัตราใช้แยกจากตัวเลขสูตร ปริมาณที่ควรใส่ขึ้นอยู่กับผลิตภัณฑ์ ชนิดผัก และพื้นที่ปลูก หากฉลากระบุอัตราต่อตารางเมตร ให้คำนวณตามพื้นที่หน้าดินของกระบะ เช่น กระบะกว้าง 50 เซนติเมตร ยาว 100 เซนติเมตร มีพื้นที่ 0.5 ตารางเมตร จึงใช้อัตราครึ่งหนึ่งของที่ระบุต่อ 1 ตารางเมตร
ใบเหลืองแล้วควรเติมไนโตรเจนทันทีไหม?
ใบเหลืองอาจเกิดจากการขาดธาตุอาหาร น้ำขัง หรือรากมีปัญหา ลองตรวจความชื้นของดินและช่องระบายน้ำก่อน แล้วสังเกตว่า ใบแก่ด้านล่างหรือใบอ่อนด้านบนเริ่มเหลืองก่อน สำหรับกระบะที่ดินยังแฉะ การแก้ให้ระบายน้ำได้ดีขึ้นควรมาก่อนการเติมปุ๋ย

